Czy przemilczenie swojego pochodzenie może unieważnić sakrament małżeństwa?

Ostatnio spotkałem się z pytaniem, czy ukrycie swojego pochodzenia nie jest automatyczną przesłanką do stwierdzenia nieważności małżeństwa w prawie kanonicznym ? Podpowiadam, że pochodzenie etniczne, narodowe, społeczne czy rodzinne nie jest samo w sobie elementem istotnym małżeństwa. Innymi słowy - fakt, że ktoś nie powiedział całej prawdy o swoich korzeniach nie sprawia automatycznie, że małżeństwo było nieważne. Prawo kościelne zna sytuacje w których zatajenie pochodzenia może mieć jednak znaczenie. Pierwsza z nich to błąd co do przymiotu osoby (kan. 1097 §2 KPK). I tutaj, jeśli ktoś decyduje się na małżeństwo wyłącznie dlatego, że druga osoba ma określone pochodzenie — a to pochodzenie okazuje się fikcją — sprawa nabiera ciężaru. Kluczowe jest jednak jedno zdanie, które trzeba udowodnić bez cienia wątpliwości: „Gdybym wiedział prawdę, nigdy bym tego małżeństwa nie zawarł.” Powyższe zdanie jest na tyle istotne, że nawet najbardziej dramatyczne odkrycie po latach może nie wystarczyć. Druga sytuacja to podstęp (kan. 1098 KPK) gdzie nie chodzi o nieśmiałość, wstyd czy obawę przed reakcją rodziny a dotyczy przede wszystkim świadomego i celowego wprowadzenia w błąd po to, by uzyskać zgodę na małżeństwo. Jeśli prawda o pochodzeniu — ujawniona po ślubie — realnie i poważnie niszczy wspólne życie (np. prowadzi do głębokich konfliktów religijnych, kulturowych czy rodzinnych), wówczas sąd kościelny może przyjrzeć się sprawie bardzo uważnie. Ale i tu nie wystarczy samo „nie powiedziałem” lecz liczy się intencja, cel i skutek i wbrew pozorom nie paszport, nie nazwisko i nie rodowód. Trybunały kościelne są w takich sprawach wyjątkowo ostrożne a pochodzenie zostaje wyparte przez świadomość, uczciwość i zdolność do budowania wspólnoty małżeńskiej.

Jedność, szacunek, dobro - w cieniu religijnego zaślepienia (Kan. 209, 212 KPK)

Twoja "prywatna" ławka w kościele..

Zauważyłem, że wiele osób, których małżeństwo rozpadło się z powodu odejścia współmałżonka nosi w sobie ciche przekonanie, że wraz z tą bolesną historią skończyło się i zostało im odebrane miejsce w Kościele. Zaznaczam, że często powyższe, nie wynika z nauczania Kościoła lecz z milczenia, braku rozmowy, wiedzy i niedopowiedzeń. Osoba porzucona, która nie weszła w nowy związek i żyje samotnie, nie znajduje się poza życiem sakramentalnym Kościoła. Sam fakt rozpadu małżeństwa nie jest przeszkodą w przystępowaniu do Komunii Świętej. Kodeks Prawa Kanonicznego mówi jednoznacznie „Każdy ochrzczony, któremu prawo tego nie zabrania, może i powinien być dopuszczony do Komunii Świętej” (kan. 912). Warto zadać sobie pytanie - czy samotność jest grzechem a czy np. zdrada drugiej strony i jej odejście powinno obciążać sumienie osoby wiernej przysiędze małżeńskiej? Jeżeli osoba "poszkodowana" nie ma świadomości ciężkiej winy co do rozpadu małżeństwa, nie ma zatem prawa aby sama lub przez kogoś została wykluczona z Eucharystii (por. kan. 916). Zauważyłem, że wielu ludzi oddala się od Kościoła nie dlatego, że odrzuca wiarę ale.. dlatego, że z pełnym przekonaniem twierdzi, iż „tak wypada". I tutaj nasuwa się pytanie dla kogo tak wypada? - współmałżonka, ludzi, Boga? Eucharystia nie jest nagrodą za idealnie ułożone życie a jest pokarmem dla tych, którzy mimo bólu i cierpienia próbują iść dalej.. Kościół nie zamyka przed nimi drzwi - przeciwnie, zaprasza by nie rezygnowali z tego co jest źródłem siły i bardziej obrazowo - nie zrezygnowali ze swojego "prywatnego" miejsca w wybranej wcześniej kościelnej ławki. Reasumując - osoby porzucone i żyjące w samotności, mają pełne prawo do życia sakramentalnego a ich miejsce w Kościele nie jest „na marginesie” lecz tam, gdzie zawsze powinno być - przy Chrystusie.